ملیت :  ایرانی   -  قرن : 5 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
(وف 429 ق)، شاعر. اهل سیستان بود. در جوانى نزد یكى از دهقانان سیستان به كار مشغول شد. سپس به دربار چغانى درآمد و مورد توجه ابوالمظفر احمد بن محمد چغانى قرار گرفت. وى بعدها به دربار محمود غزنوى راه یافت. فرخى در سفرهاى جنگى به همراه سلطان محمود مى‏رفت و كشورگشاییهاى او را توصیف مى كرد.وى از علوم ادبى و موسیقى اطلاعات كاملى داشت. فرخى در جوانى درگذشت. اثرش «دیوان» شعرى است مشتمل بر قصیده، غزل، قطعه و ترجیع‏بند. در تذكره‏ها نام پدر او جولوغ، قلوع و جولوع ذكر شده است.[1] (بخش 1: فرخ) سیستانى، ابوالحسن على بن جولوغ شاعر ایرانى (ف. 429 ه.ق) پدرش در خدمت امیر خلف بانو صاحب سیستان بسر مى‏برد. و وى در آغاز در سیستان خدمت دهقانى مى‏كرد، پس از ازدواج خرجش بیفزود و از دهقان تقاضاى حقوق بیشتر كرد ولى او موافقت ننمود. پس فرخى كه صیت شهرت و بخشش ابوالمظفر احمد بن محمد چغانى را شنیده بود به سوى چغانیان رفت با قصیده‏اى به مطلع: «با كاروان حله برفتم ز سیستان با حله‏ى تنیده ز دل، بافته ز جان» و در آن بدین بیت به مدح امیر تخلص كرده بود: «تا نقش كرد بر سر هر نقش برنوشت مدح ابوالمظفر شاه چغانیان» هنگامى كه فرخى به چغانیان رسید، امیر براى داغ كردن كرگان به داغگاه رفته بود. فرخى قصیده‏ى خود را به خواجه عمید اسعد پیشكار امیر، عرضه داشت. عمید اسعد كه مردى شعرشناس بود او را با كفش و دستار سگزى و جامه‏اى مندرس و جبه‏اى پیش و پس چاك دید و شعر او را بسیار عالى یافت، باور نكرد كه قصیده از او باشد، امتحان را بدو گفت: امیر در داغگاه است، و آنگاه وصف داغگاه كرد و او را بفرمود: قصیده‏اى بساز تا تو را به داغگاه، خدمت امیر، برم. فرخى همان شب قصیده‏ى معروف داغگاه را بساخت و روز بعد نزد او برد. مطلع این قصیده چنین است: «چون پرند نیلگون بر روى پوشد مرغزار پرنیان هفت رنگ اندر سر آرد كوهسار» خواجه عمید اسعد فرخى را نزد امیر برد و چنین گفت: «ترا اى خداوند! شاعرى آورده‏ام كه تا دقیقى روى در نقاب خاك كشیده، كس مثل او ندیده». امیر فرخى را بنشاند و دستور داد قصیده را بخواند. فرخى برپاى خاست و با آواز دو قصیده‏ى مذكور را برخواند. امیر او را بفرمود كه به میان كرگان رود و از آنها هر قدر تواند بگیرد، او را باشد. فرخى مدتى این سوى و آن سوى دوید و نتوانست آنها را بگیرد. عاقبت دسته‏اى از كرگان به میان رباطى شدند و فرخى مانده شد و بر در رباط بخوابید. واقعه را به امیر اطلاع دادند. صبح روز بعد فرخى را بخواند و همه‏ى آنها را بدو بخشید و كار او بالا گرفت. سپس فرخى به دربار محمود غزنوى رفت و چون محمود او را متجمل دید به همان چشم برو نگریست و مكانت او بیش شد. وى در قصیده‏سرایى چیره‏دست است و در استفاده از افكار و احساسات عادى و بیان آنها به زبان ساده و روان مهارت دارد. جز چند مورد محدود به وى اندوهى از شعر او نمى‏آید. همیشه دلش در گرو عشق خوبان است: «مرا دلیست گروگان عشق چندین جاى عجبتراز دل من دل نیافرید خداى» سادگى و صراحت لهجه در ابراز احساسات عاشقانه در غالب اشعار او جلوه‏گر است. او محمود غزنوى و امیرمحمد و مسعود (پسران محمود) را مدح گفته است. دیگر از ممدوحان وى امیر ابوالمظفر چغانى و احمد بن حسن میمندى و ابوسهل حمدوى و ابوسهل زوزنى مى‏باشند. فرخى در موسیقى مهارت داشت و این امر علاوه بر تصریح نظامى عروضى از اشارات متعدد شاعر نیز برمى‏آید. وى چنگ نیكو مى‏نواخت. فرخى یكى از بهترین شاعران قصیده‏سراى ایران است. سخنان وى در میان قصیده‏سرایان به سادگى و روانى و استحكام و متانت ممتاز است، تا آنجا كه گفته‏اند سخن سهل ممتنع در عربى خاص ابوفراس حمدانى و در پارسى خاص فرخى است. تغزلات فرخى از حیث اشتمال بر معانى بدیع عشقى و احساسات بى‏پیرایه- كه گاه بى‏پرده اظهار شده- مشهور است.
فعالیت ها : : مشاهیر / هنر / شعر